Ryzyka i choroby następcze

Więcej niż kwestia wyglądu

Wskutek wzajemnego oddziaływania poszczególnych składników zespołu metabolicznego osoby dotknięte chorobą przybierają coraz bardziej na wadze. Wielu odczuwa stały przyrost masy ciała jako silne obciążenie już z powodów estetycznych. Jednak tłuszcz brzuszny to znacznie więcej niż kwestia wyglądu: wraz z czterema zaburzeniami metabolicznymi zespołu metabolicznego – często nazywanymi „śmiertelnym kwartetem” – zaburza przemianę energii i może w ten sposób wywoływać liczne choroby następcze. Najczęstsze przedstawiamy tutaj.

Choroby układu krążenia

Zespół metaboliczny niesie wiele zagrożeń zdrowotnych; szczególnie istotne jest silnie zwiększone ryzyko zawału serca i udaru mózgu. Wszystkie cztery zaburzenia metaboliczne mogą prowadzić do miażdżycy (stwardnienia tętnic) i w ten sposób znacznie obciążać układ krążenia. Zmęczenie, osłabienie i częste zawroty głowy należą dlatego do pierwszych objawów.

Jeżeli miażdżyca postępuje, mogą wystąpić zaburzenia ukrwienia nóg, dławica piersiowa (Angina Pectoris, napadowy ból w klatce piersiowej), choroby wieńcowe i duszność. Jeżeli serce nie jest już wystarczająco zaopatrywane w krew, może nastąpić zawał serca; jeśli to samo dzieje się w mózgu – udar mózgu.

Cukrzyca typu 2

Cukrzyca typu 2, znana także jako cukrzyca wieku starszego, jest jedną z pięciu możliwych cech zespołu metabolicznego i może prowadzić do poważnych chorób następczych. Zbyt dużo cukru nie tylko zwęża naczynia i sprzyja w ten sposób chorobom układu krążenia, lecz także atakuje nerwy: co dziesiąta osoba z cukrzycą ma tzw. neuropatię, czyli uszkodzenie nerwów. Cukrzyca może ponadto prowadzić od mniejszych uszkodzeń oczu i nerek aż po ślepotę i niewydolność nerek.

Poza tym cukrzyca pogarsza gojenie ran i zwiększa ryzyko stanów zapalnych. Szczególnie często widać to w tzw. stopie cukrzycowej, która ulega zapaleniu i przestaje się goić. Także osoby bez podwyższonych wartości cukru we krwi powinny mieć na uwadze ryzyko cukrzycy, ponieważ nadwaga jest częstym czynnikiem wyzwalającym cukrzycę typu 2: przy BMI powyżej 30 ryzyko rośnie w porównaniu z osobami o prawidłowej masie ciała 30-krotnie.

Uszkodzenia narządów

Nadciśnienie tętnicze, które często towarzyszy zespołowi metabolicznemu, może obok chorób układu krążenia powodować także uszkodzenia narządów. Nadciśnienie może na przykład zwężać naczynia krwionośne oka i prowadzić do retinopatii nadciśnieniowej, która objawia się pogarszającą się ostrością wzroku lub ubytkami w polu widzenia (mroczek). Na dłuższą metę nadciśnienie może ponadto uszkadzać drobne naczynia krwionośne nerek. Przewlekła niewydolność nerek jest dlatego często następstwem nieleczonego nadciśnienia.